Sendai và Matsushima — Một vịnh vượt ngoài ngôn từ, và vị lãnh chúa đã trồng nên những hàng cây

Ý nghĩa

Vào mùa hè năm 1689, nhà thơ được ngưỡng mộ bậc nhất trong lịch sử Nhật Bản đã đặt chân tới khung cảnh được ngợi ca nhất Nhật Bản — và rồi không viết nổi một câu thơ nào.

Tên ông là Matsuo Basho, và ông đã đi bộ về phương bắc suốt nhiều tuần trên hành trình sau này trở thành Oku no Hosomichi — Con đường hẹp lên miền sâu phương Bắc — vừa đi vừa làm thơ. Matsushima lẽ ra phải là đỉnh cao của chuyến đi. Trong những trang văn xuôi, ông gom hết mọi điều mình có để diễn tả: đây là cảnh đẹp nhất khắp Nhật Bản, ông viết, một khung cảnh "chẳng cần hổ thẹn" khi đứng cạnh những hồ nước trứ danh của Trung Hoa; những hòn đảo đứng đó "như một mỹ nhân vừa trang điểm xong." Rồi đột nhiên ông dừng lại. Họa sĩ nào có thể vẽ nổi cảnh này, ông tự hỏi, thi nhân nào có thể tả cho cạn lời? — và ông khép miệng, nằm xuống, để rồi nhận ra mình không tài nào ngủ được. Câu thơ duy nhất ông ghi lại ở Matsushima lại chẳng phải của ông. Nó là của người bạn đồng hành, Sora.

Bài thơ ngắn nổi tiếng mà du khách vẫn ngâm nga ở đây — Matsushima ya, ah Matsushima ya, Matsushima ya — thực ra chưa bao giờ là của Basho. Nó lần đầu xuất hiện trên giấy in vào năm 1820, hơn một thế kỷ sau khi ông qua đời, và được ghi tên một nhà thơ trào phúng tên Tawara-bo. Lời tri ân thật sự của Basho chính là sự im lặng. Ông đến vịnh của những hòn đảo thông để làm thơ, nhưng vẻ đẹp đã lấy đi ngôn từ khỏi tay ông.

Đó là điều đầu tiên Matsushima mong bạn cảm nhận: đừng tìm kiếm một cảnh tượng hùng vĩ, choáng ngợp, mà hãy đứng trước một vẻ đẹp thấp, lặng lẽ, gần như e ấp — kiểu đẹp khước từ ống kính máy ảnh y như nó từng khước từ ngọn bút tài hoa nhất của ngôn ngữ này. Và còn một điều thứ hai, ẩn ngay trước mắt mà ta dễ bỏ qua. Vịnh này không hề hoang dã. Khoảng 260 hòn đảo của nó đội trên đầu những rặng thông được tỉa tót và chăm sóc qua bao thế kỷ; những hòn đảo có tên, được xếp hạng, và được yêu thương. Một con người — lãnh chúa thời chiến Date Masamune — đã dựng lại ngôi đại tự của vịnh bằng gỗ tuyết tùng chở về từ khắp đất nước, và quy hoạch thành phố của mình ở phía tây — Sendai, đến nay vẫn được gọi là Thành phố của Cây xanh — bằng cách cho dân chúng trồng cả một khu rừng vào lòng phố. Một vịnh vượt ngoài ngôn từ, và một lãnh chúa đã trồng nên những hàng cây: hãy giữ cả hai trong lòng, và bạn sẽ thấy ở đây nhiều hơn rất nhiều so với một tấm bưu thiếp.

Những gì diễn ra khi bạn đến nơi

Bước 1: Sendai, Thành phố của Cây xanh

Bạn bắt đầu từ Sendai, và đừng vội vã lướt qua nơi này. Là thành phố lớn nhất vùng Tohoku, cách Tokyo chín mươi phút về phía bắc bằng tàu siêu tốc, Sendai thường bị xem chỉ như một điểm trung chuyển — nơi bạn đổi tàu để đi Matsushima. Nhưng cả câu chuyện này bắt đầu từ đây, bởi Sendai chính là nơi bạn lần đầu gặp gỡ vị lãnh chúa đã định hình nên dải bờ biển ấy.

Suốt bốn trăm năm, Sendai được gọi là Mori no Miyako — Thành phố của Cây xanh. Cái tên ấy không chỉ là lời thơ tô điểm. Khi Date Masamune lập nên thành phố vào khoảng năm 1600, ông cho các gia thần trồng tuyết tùng, tre, dẻ và mận trong dinh thự của họ — một phần để phòng đói kém, một phần làm hàng chắn gió — cho đến khi cả thị trấn được bao bọc trong màu xanh. Chữ "cây" mà thành phố dùng, mori viết là 杜, không có nghĩa là khu rừng hoang dã; nó là một lùm cây mà con người cùng nhau vun trồng. Màu xanh của Sendai luôn là thứ được nuôi dưỡng bằng đôi tay.

Cũng nên biết rằng màu xanh bạn thấy hôm nay không phải màu xanh của Masamune. Thành phố Cây xanh thuở xưa đã cháy rụi trong những trận không kích năm 1945, và những đại lộ rợp bóng làm nên tên gọi của Sendai ngày nay — trên hết là hầm cây zelkova dọc đường Jozenji-dori — đều được cố ý trồng lại sau đó. Đây là một thành phố từng mất hết cây, rồi chọn nuôi chúng lớn lại từ đầu. Trên ngọn đồi rợp cây ở rìa trung tâm là di tích thành Aoba, pháo đài mà Masamune dựng lên; gần như chẳng còn gì sót lại ngoài những bức tường đá lớn, vậy mà pho tượng đồng của ông vẫn cưỡi ngựa nơi ấy, dõi nhìn thành phố mình đã trồng, ra tận Thái Bình Dương. Khi xuống đồi với cái bụng đói, hãy thử món mà Sendai đã sáng tạo ra sau chiến tranh — gyutan, lưỡi bò nướng, dọn thành một suất kèm cơm lúa mạch và canh đuôi bò — và hãy giữ hình ảnh vị lãnh chúa trong tâm trí khi bạn lên tàu. Bởi bạn cũng sắp được gặp ngôi chùa mà ông đã "trồng" nên.

Bước 2: Chuyến tàu, và hai Matsushima

Từ Sendai, mất khoảng bốn mươi phút để tới vịnh trên tuyến địa phương Senseki Line, và có một điều bạn cần biết cho đúng trước khi đi, vì nó khiến rất nhiều người mắc lỗi: Matsushima có hai ga tàu, và chỉ một trong số đó nằm sát biển.

Hãy xuống ở ga Matsushima-Kaigan — kaigan nghĩa là "bờ biển" — và vịnh hiện ra ngay trước mắt bạn: bến tàu du ngoạn, những cây cầu đỏ, các ngôi chùa, tất cả chỉ trong vài phút đi bộ. Ga còn lại, đơn giản mang tên Matsushima trên tuyến Tohoku Main Line, nghe có vẻ gần hơn nhưng lại nằm ở phía bên kia thị trấn, cách mọi thứ bạn muốn ngắm tới mười lăm đến hai mươi phút đi bộ. Ngay cả tổ chức du lịch quốc gia của Nhật cũng viết hoa nhấn mạnh: hãy xuống ở Matsushima-Kaigan, chứ không phải Matsushima. Nếu bạn dùng vé tàu vùng và muốn hiểu các chuyến tàu siêu tốc cùng những tuyến địa phương nhỏ này ăn khớp với nhau ra sao, cách di chuyển khắp Nhật Bản bằng tàu hỏa là điều đáng xem qua trước tiên.

Khi tàu chạy dọc mặt nước, những hòn đảo bắt đầu hiện ra ngoài cửa sổ — những gò thông nhỏ, xanh thẫm, nhô lên từ vùng biển nông. Nhìn kỹ, bạn sẽ nhận ra những cây thông được tạo dáng chứ không xồm xoàm. Ngay cả từ trên tàu, dấu vết của bàn tay chăm sóc vẫn hiện rõ.

Bước 3: Nơi Basho cạn hết ngôn từ

Đi xuống mé nước, điều đầu tiên đang chờ bạn là Godaido, một điện thờ nhỏ sẫm màu nằm trên cụm đảo đá — tòa nhà nhỏ bé xuất hiện trên mọi tấm bưu thiếp, biểu tượng của Matsushima. Date Masamune dựng lại nó vào năm 1604, và nhà chùa gọi đây là công trình kiến trúc thời Momoyama cổ nhất còn tồn tại ở khắp Tohoku. Để tới được đó, bạn băng qua một đôi cầu son có sàn lát những thanh gỗ thưa — sukashibashi, "những cây cầu nhìn thấu" — được làm với những khe hở để bạn ngắm biển chuyển động ngay dưới chân mình. Chúng được thiết kế để khiến bạn chậm bước và chú tâm. Đến giờ chúng vẫn làm được điều đó.

Từ đây, cả vịnh mở ra trước mắt: khoảng 260 hòn đảo phủ thông, rải rác khắp mặt nước xa tít tầm mắt. Đây là một trong Ba cảnh đẹp của Nhật Bản — Nihon Sankei — bộ ba khung cảnh (cùng với Amanohashidate và hòn đảo đền thiêng Miyajima) được học giả Nho học Hayashi Gaho chọn ra để ngợi ca trong một cuốn sách xuất bản năm 1643. Gần bốn trăm năm sau, lời phán ấy vẫn còn nguyên giá trị: suốt bao thế kỷ, người ta đến đây chỉ để ngắm đúng cảnh này. Và đây cũng là nơi Basho lặng câm. Hãy nán lại một lúc, bạn có thể cảm được vì sao ông như thế. Vẻ đẹp ở đây không phải một tiếng sấm; nó thấp, rộng và lặng lẽ, không hề phô trương.

Chính sự lặng lẽ ấy cũng là lý do một số du khách rời đi với lời lẩm bẩm rằng Matsushima bị thổi phồng — họ đến với tâm thế chờ đợi điều gì đó kịch tính, rồi lại gặp một thứ dịu dàng hơn. Nếu ý nghĩ ấy thoáng qua trong đầu bạn, hãy nhớ rằng con mắt tinh tường bậc nhất trong thi ca Nhật Bản cũng từng gặp đúng khó khăn đó, và đi đến kết luận rằng phản ứng chân thành duy nhất là ngừng nói. Matsushima ban thưởng cho sự kiên nhẫn, chứ không phải một cái liếc nhìn vội vã. (Cũng trên chính hành trình phương bắc ấy, vài ngày sau, cùng vị thi nhân đã đứng trước phế tích của một kinh đô vàng son nay đã biến mất, và lần đó ông tìm thấy ngôn từ của mình — lời than nổi tiếng nhất trong cả ngôn ngữ này, cỏ mùa hè phủ lên giấc mộng của những chiến binh. Nơi ấy là Hiraizumi, và hai nơi đặt cạnh nhau làm thành một cặp lặng lẽ mà hoàn hảo: một khung cảnh khiến Basho thương tiếc điều đã mất, khung cảnh kia khiến ông á khẩu trước điều vẫn còn đang sống.)

Cũng xin nhẹ nhàng nói thêm: những hòn đảo này không chỉ đẹp. Vòng đảo bao quanh xưa nay luôn che chở cho vùng vịnh bên trong, và chính quyền thị trấn ghi nhận điều đó một lần nữa trong trận động đất lớn năm 2011, khi những hòn đảo làm dịu con sóng đánh vào bờ biển này, để Matsushima vượt qua tai ương và lại mở rộng vòng tay đón du khách. Để ngắm vịnh cho trọn vẹn, hãy ra mặt nước: những chuyến tàu du ngoạn đi vòng quanh các đảo trong khoảng năm mươi phút, gọi tên những khối đá kỳ lạ mỗi khi lướt qua, với một boong trên lộ thiên mà bạn có thể trả thêm một chút để lên — thật dễ chịu khi trời quang, và se sắt trong gió đông.

Bước 4: Ngôi chùa dựng bằng gỗ tuyết tùng chở từ phương xa

Đi bộ một quãng ngắn vào trong đất liền, bạn sẽ tới Zuiganji, trái tim tâm linh của vịnh, và là minh chứng rõ ràng nhất rằng vẻ đẹp của Matsushima được tạo nên cũng nhiều như được tìm thấy. Là một ngôi chùa Thiền có nguồn gốc truy về một nhà sư phái Thiên Thai ở thế kỷ thứ chín, nó được Date Masamune dựng lại theo hình dáng hiện nay trong khoảng năm 1604 đến 1609 — năm năm công sức, vì đó ông cho người tìm về loại bách và tuyết tùng tốt nhất từ vùng Kii xa xôi, gần bán đảo linh thiêng ở phương nam, và triệu một trăm ba mươi thợ mộc bậc thầy từ vùng cố đô quanh Kyoto. Thành quả, gồm chính điện và khu sinh hoạt, được công nhận là Bảo vật Quốc gia của Nhật Bản. Bạn bước vào qua một con đường rợp tuyết tùng, đi ngang những hang động đục vào vách đá nơi các nhà sư từng ngồi thiền; bên trong là những căn phòng dát vàng, vẽ tranh của thời đại Momoyama. Nói cách khác, ngay cả trung tâm thiêng liêng của vịnh "tự nhiên" này cũng được tìm nguồn, tạo tác và mang về đây bằng đôi tay. Những phép lịch sự giản dị tại một ngôi chùa đang hoạt động như thế này — khi nào nên cúi đầu, ở đâu nên giữ yên lặng — được nói tới trong cách viếng chùa và đền ở Nhật, và chẳng có gì khó cả.

Ngay bên cạnh, nhỏ hơn và xanh hơn, là Entsuin, được dựng năm 1647 làm chùa tưởng niệm người cháu nội của Masamune, một lãnh chúa thiếu niên tên Date Mitsumune qua đời khi mới mười chín tuổi. Nay nơi đây nổi tiếng nhờ những khu vườn — một vườn đá, một vườn rêu, một vườn hồng, trong đó có một vườn được cho là của nhà thiết kế lừng danh thời Edo Kobori Enshu — và nhờ một chi tiết lạ lùng: bên trong lăng mộ, theo truyền thống của chùa, người ta vẽ những bông hồng phương Tây, được cho là để tôn vinh một sứ thần dòng họ Date thuở trước, người từng vượt biển đến tận Roma. Đầu hè những bông hồng nở; vào thu lá phong chuyển màu, và chùa thắp đèn rọi sáng chúng sau khi trời tối. Một cái cúi đầu lặng lẽ trước phần mộ của vị lãnh chúa trẻ chẳng bao giờ là không đúng chỗ ở đây; sức mạnh của một cái cúi đầu nhỏ được cảm nhận sâu sắc ở một nơi như thế này y như bất cứ đâu trên đất Nhật.

Bước 5: Leo lên để ngắm cảnh, rồi hãy đặt máy ảnh xuống

Đây là điều mà phần lớn du khách bỏ lỡ, cũng là phương thuốc cho mọi cảm giác thất vọng: khung cảnh nổi tiếng của Matsushima thực ra không nằm ở bến nước đông đúc. Nó nằm trên những ngọn đồi. Bao quanh vịnh là bốn điểm ngắm cảnh, gọi chung là Shidaikan — Bốn Toàn Cảnh — mỗi nơi có một biệt danh xưa của riêng mình: Cảnh Lộng Lẫy, Cảnh Hài Hòa, Cảnh Hùng Tráng, Cảnh Huyền Bí. Từ điểm được chụp ảnh nhiều nhất trong số đó, một ngọn đồi tên Otakamori, những hòn đảo rải rác bỗng gom lại thành khung cảnh tựa một khu vườn thu nhỏ đã làm nên huyền thoại của vịnh. Để tới được đó cần một chút công sức — một chuyến xe buýt hoặc taxi rồi đi bộ lên dốc — và chính nỗ lực ấy là lý do những người chịu khó leo lên nhớ về Matsushima khác hẳn những người chỉ ngắm nó một giờ đồng hồ từ bến tàu.

Và khi lên tới nơi, hãy thử làm điều này. Chụp một tấm ảnh, rồi cất máy đi. Matsushima xưa nay vốn khó nắm bắt — quá thấp, quá rộng, quá lặng lẽ để lọt vừa trong một khung hình — và đó chính là điều khó khăn mà Basho từng vấp phải với ngọn bút của mình. Vịnh không ban thưởng cho người cố giành lấy nó; nó ban thưởng cho người sẵn lòng chỉ đơn giản ngắm nhìn. Cùng một cảm thức ấy ẩn sau phép lịch sự khi chụp ảnh tại những nơi đẹp nhất của Nhật Bản: có những điều được sinh ra để lưu giữ trong mắt, chứ không phải trong điện thoại.

Hãy ngồi lại trên đồi một lúc trước khi rời đi. Bạn đã đi về phương bắc để tới một vùng vịnh từng đánh bại nhà thơ vĩ đại nhất của ngôn ngữ này, một vịnh được trồng, được tỉa và được chăm sóc suốt bốn thế kỷ bởi một lãnh chúa đã ươm cả một khu rừng vào lòng thành phố và chở cả một rừng tuyết tùng về cho một ngôi chùa. Hiểu được vì sao Basho lặng câm — vì sao một vẻ đẹp có thể trọn vẹn đến mức ngôn từ bất lực, mà vẫn chẳng đòi hỏi gì ở bạn ngoài sự chú tâm — thì bạn sẽ hiểu được Matsushima, hiểu được Sendai, và hiểu cách mà đất nước này, một cách kiên nhẫn và đầy chủ ý, vẫn luôn yêu thương những nơi đẹp nhất của mình.

Những điều nên biết

Cách đến nơi: Sendai cách Tokyo khoảng 90 phút trên tuyến JR Tohoku Shinkansen (dịch vụ Hayabusa; được bao gồm trong Japan Rail Pass). Từ Sendai, vịnh cách khoảng 40 phút trên tuyến địa phương JR Senseki Line đến ga Matsushima-Kaigan (khoảng ¥410). Hãy xuống ở Matsushima-Kaigan, chứ không phải ga Matsushima — ga sau cách các điểm tham quan 15–20 phút đi bộ và nằm ở phía bên kia thị trấn. Trong nội thành Sendai, tuyến xe buýt vòng cổ điển Loople Sendai (khoảng ¥260 mỗi lượt, ¥630 cho vé ngày) nối di tích thành cổ, Zuihoden và khu trung tâm. Để hiểu Shinkansen, các tuyến địa phương và các loại vé ăn khớp ra sao, xem cách di chuyển khắp Nhật Bản.

Chuyến tàu du ngoạn vịnh: Tàu tham quan khởi hành từ bến cạnh ga Matsushima-Kaigan và đi vòng quanh các đảo trong khoảng 50 phút. Giá vé vào khoảng ¥1.500 cho người lớn và ¥750 cho trẻ em (dưới 6 tuổi miễn phí), với boong trên lộ thiên thêm khoảng ¥600. Tàu chạy quanh năm, gần như mỗi giờ một chuyến từ khoảng 9:00 đến 16:00 (chuyến cuối thường bị bỏ vào mùa đông). Mùa đông có những chuyến du ngoạn kèm bữa trưa theo chủ đề hàu.

Chùa và phí vào cửa (Matsushima): Zuiganji khoảng ¥1.000 cho người lớn (đã gồm bảo tàng cổ vật), nên dành 30–40 phút; cổng mở lúc 8:30, giờ đóng cửa sớm dần theo mùa. Godaido miễn phí. Entsuin khoảng ¥500 (9:00–16:00, ngắn hơn một chút vào mùa đông). Trà thất Kanrantei khoảng ¥300, và băng qua cây cầu đỏ dài để tới đảo thực vật Fukuurajima tốn khoảng ¥200 (¥100 cho trẻ em).

Tại Sendai: Zuihoden, lăng mộ lộng lẫy của Date Masamune (được dựng lại sau chiến tranh), khoảng ¥570. Di tích thành Aoba thì miễn phí đi dạo; bảo tàng nhỏ ở đó khoảng ¥700–¥770.

Thời điểm đẹp nhất để đến: Thông là cây thường xanh, nên vịnh đáng thưởng ngoạn vào bất cứ mùa nào — nhưng nó cũng có những khoảnh khắc riêng. Sắc thu rực rỡ nhất từ khoảng giữa tháng Mười đến cuối tháng Mười Một, khi Entsuin thắp đèn rọi lá phong sau khi trời tối. Trăng tròn trên Matsushima đã được trân quý từ thời Masamune. Mùa đông là mùa hàu (Lễ hội Hàu Matsushima rơi vào đầu tháng Hai), và mùa xuân mang hoa anh đào về công viên trên đồi Saigyo-Modoshi-no-Matsu. Tại Sendai, Lễ hội Tanabata lớn phủ đầy đường phố những dải giấy trang trí vào ngày 6–8 tháng Tám, và Lễ hội Ánh sao (Pageant of Starlight) thắp sáng các đại lộ zelkova suốt tháng Mười Hai. Để hiểu các mùa định hình một chuyến đi ra sao, xem thời điểm đẹp nhất để đến Nhật Bản.

Một lưu ý về chuyện "bị thổi phồng": Một số du khách mong chờ một cảnh quan kịch tính, cao vời, rồi lại gặp một khung cảnh thấp, mềm, tinh tế. Chính sự dịu dàng ấy mới là tất cả ý nghĩa — đó là lý do Basho lặng câm thay vì tuôn lời ca ngợi. Hãy dành cho Matsushima một buổi nửa ngày thong thả, ra mặt nước, và leo lên một trong những điểm ngắm trên đồi, rồi nó sẽ chẳng hề khiến bạn thấy bị thổi phồng chút nào.

Last verified: 2026-06

Official websites: matsushima-kanko.com (Matsushima Tourism Association), zuiganji.or.jp (Zuiganji Temple) and sentabi.jp (Sendai Tourism)

Nếu mọi chuyện không như dự tính

Bạn xuống nhầm ga Matsushima. Đây là nhầm lẫn phổ biến nhất. Ga Matsushima (tuyến Tohoku Main Line) nằm ở phía sai của thị trấn; ga bạn cần là Matsushima-Kaigan (tuyến Senseki Line), ngay sát vịnh. Nếu lỡ xuống nhầm ga, đó là quãng đi bộ 15–20 phút, hoặc một chuyến tàu địa phương ngắn quay lại — và giờ thì bạn đã biết để đi đúng cho chặng về.

Cảm thấy hơi nhạt — gần như bị thổi phồng. Bạn đang ở cùng "hội" danh giá đấy: nhà thơ vĩ đại nhất lịch sử Nhật Bản cũng có phản ứng y hệt và đã quyết định rằng phản ứng chân thành duy nhất là im lặng. Matsushima là một vẻ đẹp lặng lẽ, không phải một vẻ đẹp ngoạn mục. Cách hóa giải gần như luôn là hai điều giống nhau — hãy ra mặt nước, và leo lên một trong Bốn Toàn Cảnh trên đồi. Khi được nhìn trọn vẹn từ trên cao, vùng vịnh trở thành đúng khung cảnh đã làm nên danh tiếng của nó.

Chuyến tàu du ngoạn thấy ngắn, hoặc boong tàu lạnh. Năm mươi phút là đủ để đi vòng các đảo chính và nghe gọi tên chúng, còn boong dưới tiêu chuẩn thì hoàn toàn ấm áp vào mùa đông; boong trên lộ thiên là một thú vui khi trời quang, chứ không phải điều bắt buộc. Nếu gió lớn, hãy ngồi ở dưới và ngắm qua lớp kính — bạn chẳng bỏ lỡ điều gì thiết yếu cả.

Bạn thắc mắc vì sao Zuiganji thu phí trong khi Godaido miễn phí. Godaido là một điện thờ nhỏ, để mở, nằm trên đá; còn Zuiganji là một Bảo vật Quốc gia — cả một quần thể chùa mà Masamune dựng lại trong năm năm với gỗ tuyết tùng chở từ khắp đất nước và một trăm ba mươi thợ thủ công bậc thầy. Con đường tuyết tùng, những hang đá đục vào vách và các điện vẽ tranh thời Momoyama chính là phần thưởng. Nếu thời gian hoặc túi tiền eo hẹp, Godaido và bờ biển miễn phí vẫn cho bạn trái tim của khung cảnh.

Bạn chỉ thấy mỗi bến nước rồi rời đi. Đây là điều đáng tiếc phổ biến nhất ở đây. Bến nước thì đông đúc và phẳng lặng; còn khung cảnh — cái cảnh trên mọi tấm áp phích — lại nằm trên những ngọn đồi. Nếu bạn có dù chỉ nửa ngày, hãy leo lên Otakamori hoặc một trong Bốn Toàn Cảnh khác. Đó là khác biệt giữa "đã từng đến" Matsushima và "thực sự nhìn thấy" Matsushima.

Sendai có cảm giác chẳng có gì để làm. Sendai xứng đáng được nhìn chậm rãi hơn cái tiếng "chỉ là điểm trung chuyển" của nó: những đại lộ của Thành phố Cây xanh, ngọn đồi thành cổ với pho tượng Masamune và tầm nhìn ra biển, các lăng mộ ở Zuihoden, những con hẻm ẩm thực thắp đèn lồng, và món lưỡi bò gyutan được sáng tạo ngay tại đây. Nửa ngày ở Sendai và nửa ngày ở Matsushima làm thành một cặp đôi dễ chịu và trọn vẹn.

---

Sources:

• Matsushima Tourism Association — official English site — Matsushima as one of the Three Views of Japan; the "260 small pine-covered islands"; the bay cruises; Date Masamune's positioning of Zuiganji and Kanrantei for moon-viewing; and the association's own note that 2011 tsunami damage was "relatively minimal thanks to the islands surrounding and shielding the bay"
• Official Three Views of Japan site (Nihon Sankei) — Matsushima, Amanohashidate and Miyajima as the three views praised by the Confucian scholar Hayashi (Shunsai Hayashi / Hayashi Gaho) in his 1643 book; "the 260 pine-clad islands of Matsushima… have fascinated the Japanese people for over 1000 years"
• JNTO — Matsushima — the roughly 260 islands of Matsushima Bay; the explicit instruction to alight at Matsushima-Kaigan Station (Senseki Line), "not Matsushima Station," and the four hilltop Matsushima Shidaikan viewpoints
• Zuiganji Temple — official English — the Zen temple (Myoshinji school of the Rinzai sect) tracing its origin to the Tendai monk Jikaku Daishi Ennin; rebuilt by Date Masamune, construction begun 1604 and completed 1609, with 130 master craftsmen from the Kinai region; the main hall (Hondo) and living quarters (Kuri) designated National Treasures; ¥1,000 admission including the treasure museum
• Zuiganji — history and Godaido — the chronology of the temple; Godaido rebuilt by Masamune in 1604, "the oldest extant Momoyama-architecture building in the Tohoku region," its twelve-zodiac carvings, and the Godai Myoo statues opened to the public only once every 33 years (next in 2039); Basho's 1689 visit
• Entsuin Temple — official — the 1647 founding as the memorial temple of Date Mitsumune, grandson of Masamune; the Sankeiden mausoleum; the four gardens including a Kobori Enshu garden; the Western rose motif described by temple tradition as honoring the Hasekura Tsunenaga embassy to Europe; ¥500 admission
• Town of Matsushima — Kanrantei — the Kanrantei pavilion, said to be a structure of Fushimi-Momoyama Castle granted to Date Masamune by Toyotomi Hideyoshi and known as the "Moon-Viewing Palace," with Kano-school gold-ground paintings; admission information
• Tohoku Tourism — Fukuurajima — the 252-metre vermillion Fukuura Bridge ("Encounter Bridge") to the botanical island of Fukuurajima, its roughly 250 plant species, and the ¥200 / ¥100 crossing toll
• City of Sendai — "City of Trees" (Mori no Miyako) — the origin of Sendai's "City of Trees" identity in Date Masamune's encouragement of estate-grove planting, the loss of the green in the 1945 air raid, and the post-war replanting of the Aoba-dori and Jozenji-dori street trees
• Sendai Tourism (sentabi.jp) — Aoba Castle and Zuihoden — Date Masamune's founding of Sendai Castle (Aoba Castle) on Mount Aoba in 1601; Zuihoden, his mausoleum, built 1637, designated a National Treasure in 1931, destroyed in the war and rebuilt in 1979
• Sendai Tanabata Festival — official — the August 6–8 festival dating to the era of Date Masamune, one of the Tohoku region's great festivals, drawing more than two million visitors
• Yamagata University Museum — Basho's Narrow Road (Matsushima) — that Basho recorded no haiku of his own at Matsushima, leaving only his companion Sora's verse; the leading scholarly reading that his deliberate silence expressed the depth of his admiration; and that the popular verse "Matsushima ya, ah Matsushima ya, Matsushima ya" was in fact written by another, later author
• Motsuji Temple / Gikeido — Basho at Hiraizumi — Basho's 1689 visit to Hiraizumi on the same Oku no Hosomichi journey, and the summer-grass haiku he composed there — the contrast with his silence at Matsushima

Photographs: Matsushima Bay from the Saigyo-Modoshi-no-Matsu overlook by Kimon Berlin (CC BY-SA 2.0); the Sukashibashi bridge to Godaido by Keihin Nike (京浜にけ, CC BY-SA 3.0) — both via Wikimedia Commons.