Gion Matsuri: Người dân Kyoto thực sự nghĩ gì khi bạn đến xem

Những điều bạn sẽ học được trong bài viết này:

• 253 người Nhật đã nói gì về việc đến xem Gion Matsuri — nên đứng ở đâu để xem đoàn diễu hành, đi dạo những đêm yoiyama thế nào, có thể đến gần các kiệu xe (floats) không, và người Kyoto có thực sự khó chịu với du khách không
• Tại sao những chiếc kiệu xe khổng lồ được gọi là "bảo tàng di động", và tại sao chiếc chimaki mà ai cũng bảo bạn mua lại không phải đồ ăn
• Sự thật chân thành về đám đông và cái nóng — cùng "điểm bí mật" của người địa phương nơi bạn có thể xem đoàn diễu hành miễn phí

Gion Matsuri có đáng đi xem không, và người Kyoto có khó chịu khi du khách đến xem không? Chúng tôi đã hỏi 253 người Nhật qua năm câu hỏi. Câu trả lời rõ ràng: hãy đến. Kyoto tự hào được chia sẻ lễ hội nghìn năm của mình — bạn có thể xem các kiệu xe xoay miễn phí, đi dạo những buổi tối yoiyama rực sáng đèn lồng, và nhận một lá bùa chimaki. Điều khiến thành phố căng thẳng không phải sự hiện diện của bạn. Đó là rác và đám đông, không phải bạn.

Suốt cả tháng Bảy, trung tâm Kyoto biến thành thứ gì đó nằm giữa một hội chợ đường phố và một nghi lễ thiêng liêng. Những chiếc kiệu xe gỗ cao chót vót — có chiếc cao hơn hai mươi lăm mét, treo những tấm thảm dệt hàng thế kỷ tuổi — được những đội người kéo dây lôi đi qua các con phố. Vào những buổi tối trước khi lăn bánh, các kiệu xe rực sáng với những tầng đèn lồng, tiếng nhạc sáo và chuông lan tỏa khắp mọi dãy phố, và mùi đồ ăn lễ hội tràn ngập không khí.

Đây là lễ hội nổi tiếng nhất Nhật Bản. Và nếu bạn dự định ở Kyoto vào tháng Bảy, bạn cũng có thể cảm thấy hơi e dè: Đây là một nghi lễ tôn giáo nghìn năm tuổi. Mình có đang xâm phạm không? Mình được phép đứng ở đâu? Mình có thể đến gần các kiệu xe không, hay như thế là bất lịch sự? Người địa phương có lặng lẽ bực bội vì lại thêm một du khách xuất hiện không?

Chúng tôi đã hỏi 253 người Nhật chính xác những điều này — cư dân Kyoto, tình nguyện viên lễ hội, các gia đình trong khu phố kiệu xe, và những người lần đầu đến thăm. Câu trả lời ấm áp hơn, và thực tế hơn nhiều, so với những gì từ "thiêng liêng" có thể khiến bạn sợ.

Gion Matsuri là sự kiện. Còn khu phố được đặt tên theo nó — khu geisha của Kyoto — là một nơi sống động quanh năm với nghi thức riêng của mình. Nếu bạn cũng muốn dạo bước trên Hanamikoji và bên kênh Shirakawa, các geiko, những quán trà, và phép tắc chụp ảnh ở đó, thì đó là một chuyến đi bộ khác: xem hướng dẫn khu phố hoa Gion của chúng tôi. Bài viết này nói về lễ hội tháng Bảy.

Hướng dẫn nhanh

Một điều duy nhất cần nhớ: Gion Matsuri không phải một nghi lễ khép kín mà bạn xem từ phía sau dây chắn. Đó là một lễ hội mà Kyoto luôn muốn mọi người đến và xem. Hãy đến, ngước nhìn lên, và mang rác về nhà — đó là toàn bộ phép tắc.

Chúng tôi đã thu thập những tiếng nói này thế nào

Chúng tôi đã thu thập 253 câu trả lời bằng tiếng Nhật qua năm câu hỏi: người địa phương có khó chịu khi du khách xem không (38 tiếng nói), trải nghiệm những đêm yoiyama (58), xem đoàn diễu hành ở đâu (75), đến gần các kiệu xe (41), và thái độ đang thay đổi thế nào qua các thế hệ (41). Chúng tôi thu thập từ các trang đánh giá tiếng Nhật công khai, blog, trang hỏi-đáp, và bài đăng mạng xã hội, cùng với tin tức từ Kansai TV và các kênh khác, và thông tin chính thức từ đền Yasaka, Hiệp hội Kiệu xe Gion Matsuri, Thành phố Kyoto, và Cục Văn hóa Nhật Bản.

Một lưu ý nhanh: Đây không phải một khảo sát khoa học có kiểm soát — đó là một tập hợp những gì người Nhật thực sự đã nói bằng chính lời của họ, trên các nền tảng công khai. Hầu hết hướng dẫn lễ hội cho bạn một thời gian biểu. Chúng tôi muốn cho bạn thấy người địa phương và du khách trước đây thực sự cảm thấy gì khi đứng giữa cái nóng tháng Bảy ấy.

Người Nhật thực sự nghĩ gì — Thước đo nhiệt độ cảm xúc

🟢 Người Kyoto có khó chịu khi bạn xem không? "Đó là niềm tự hào của chúng tôi được chia sẻ"

Đây là câu hỏi khiến người ta chần chừ — và câu trả lời là phần ấm áp nhất của cả lễ hội.

Trong 38 tiếng nói về việc người Kyoto cảm thấy thế nào khi du khách đến với Gion Matsuri:

Với người Kyoto, lễ hội này không phải một điểm du lịch gắn thêm vào thành phố — đó là thứ họ lớn lên bên trong nó, và họ nói về nó với sự ấm áp thật lòng:

この祇園祭に関わること、見ることを京都人は誇りにし、楽しみにしてきました。 Người Kyoto chúng tôi luôn tự hào được là một phần của Gion Matsuri, và được xem nó. Chúng tôi mong chờ nó suốt cả năm.

神事でありながらその懐の深さと間口の広さこそが、祇園祭が長く続いている理由です。 Dù là một nghi lễ Thần đạo, chính chiều sâu của nó — và việc nó mở rộng cánh cửa đến nhường nào — mới là điều đã cho phép Gion Matsuri trường tồn lâu đến vậy.

Sự cởi mở ấy chính là điểm mấu chốt. Một cư dân, nhìn đám đông trào trở lại sau những năm tháng lặng lẽ vì đại dịch, đã viết:

ものすごい人だかりとその熱気を見て、コロナの世界から完全に抜け出した感じもして、ホッとした。やっぱり祭りっていいよな、と思いました。 Nhìn đám đông khổng lồ và tất cả cái nóng cùng năng lượng ấy, tôi cảm thấy chúng tôi cuối cùng đã ra khỏi hẳn những năm tháng COVID, và tôi nhẹ nhõm. Lễ hội quả thật là điều gì đó tốt đẹp, tôi đã nghĩ vậy.

Vậy còn 37% trong vùng đỏ thì sao? Đây là phần quan trọng: hầu như không có chút nào trong đó là "chúng tôi không muốn bạn ở đây". Đó là sự mệt mỏi với tác dụng phụ của quá nhiều người — rác, xe buýt chật cứng, và cảm giác rằng đám đông không phải lúc nào cũng giúp ích cho khu phố. Một chủ tiệm lâu đời ở Gion đã diễn tả tình thế tiến thoái lưỡng nan ấy một cách hoàn hảo:

来ないでということはできないですし。来ていただいて、私たちも売り上げをいただいているので。でも市民努力では、もう無理な段階まで来ているのではないかなと思います。 Chúng tôi không thể bảo người ta đừng đến. Họ đến, và nhờ đó mà chúng tôi kiếm sống. Nhưng tôi nghĩ chúng tôi đã đến mức mà chỉ riêng nỗ lực của người dân thôi thì không thể theo kịp nữa. — Kansai TV

Hai lời than phiền xuất hiện đi xuất hiện lại là rác và cảm giác rằng sự chen chúc không được chia sẻ một cách công bằng:

ゴミが散らばっている状態を見た時は残念な気持ちになりました。ここは日本ですので、日本のルールをしっかりと守って頂きたいです。 Khi tôi thấy rác vương vãi khắp nơi, tôi thấy buồn. Đây là Nhật Bản, nên tôi rất mong mọi người tuân thủ quy tắc của Nhật một cách đúng đắn.

京都市内に観光客が来ようが、こちとら一円も儲からんのよ。 Dù bao nhiêu du khách đến Kyoto đi nữa, những người như chúng tôi chẳng kiếm được lấy một yên nào từ đó.

Và nếu đám đông khiến bạn thấy quá sức — hãy biết rằng rất nhiều người Kyoto cảm thấy y hệt như vậy và đã làm hòa được với điều đó. Những mẹo sinh tồn nửa đùa nửa thật của họ là một trong những điều chúng tôi yêu thích nhất:

巡行はテレビで観るものです。クーラーのついた涼しい部屋で、京都テレビにて視聴してます。 Đoàn diễu hành là thứ bạn xem trên TV. Tôi xem nó trên Kyoto TV từ một căn phòng mát mẻ, có điều hòa.

Bạn không trượt một bài kiểm tra thiêng liêng nào cả. Bạn đang tham gia vào một nghi lễ mùa hè nóng nực, đông đúc, và được yêu mến mà ngay cả người địa phương cũng thấy choáng ngợp — và đó là một phần của niềm vui.

🟢 Yoiyama: Những đêm đèn lồng ai cũng có thể đi dạo

Yoiyama là linh hồn của lễ hội — những buổi tối trước mỗi đoàn diễu hành, khi các kiệu xe đứng rực sáng giữa phố và cả trung tâm thành phố trở thành một dòng sông người chậm rãi, lung linh.

Trong 58 tiếng nói về trải nghiệm yoiyama:

Bạn không cần vé, tour, hay bất kỳ kiến thức nào về các kiệu xe. Bạn chỉ cần đi bộ. Đó là điều mọi người yêu thích nhất:

祇園囃子の音が鳴り響く中、建ち並ぶ山鉾を見たり、露天が並ぶ中を歩くだけでお祭りに参加した気分になれます。 Giữa tiếng nhạc Gion-bayashi vang vọng, chỉ cần ngắm những hàng kiệu xe và dạo bước giữa các quầy hàng đã khiến bạn cảm thấy mình là một phần của lễ hội.

私は、夜の月鉾が大好き！なぜなら夜に灯る提灯が幻想的ですごく美しいんです！ Tôi yêu chiếc kiệu xe Tsukihoko vào ban đêm! Những chiếc đèn lồng thắp sáng sau khi trời tối thật huyền ảo và đẹp đến vậy!

行かなきゃ夏が始まらないでしょ。 Mùa hè còn chưa bắt đầu cho đến khi bạn đi đấy.

Ngay cả vào một năm mưa, cảm xúc ấy vẫn giữ nguyên:

雨の中、例年よりもはるかに尊いものを見ている気がした。どんな時も祇園祭はすごい。すごいのだ。 Dưới mưa, tôi cảm thấy mình đang chứng kiến một điều gì đó quý giá hơn hẳn những năm bình thường. Dù thế nào đi nữa, Gion Matsuri vẫn thật phi thường. Thật sự phi thường.

Những tiếng nói trung lập không phải là không vui — họ chỉ là những người trao cho bạn một kế hoạch. Lời khuyên của họ nhất quán một cách đáng kinh ngạc: đi sớm, hoặc đi vòng thứ hai. Lễ hội thực ra diễn ra hai lần. Đoàn diễu hành thứ nhất (saki-matsuri, 17 tháng Bảy) có đám đông lớn nhất và những đêm phố đi bộ với đầy đủ quầy hàng. Đoàn thứ hai (ato-matsuri, 24 tháng Bảy) yên tĩnh và êm đềm hơn:

子どもと一緒に祇園祭を楽しむなら、前祭よりも落ち着いた雰囲気の後祭が筆者のイチオシ！ Nếu bạn tận hưởng Gion Matsuri cùng con nhỏ, lựa chọn hàng đầu của tôi là ato-matsuri êm ả hơn so với saki-matsuri.

夕方にならずとも、昼間のうちから販売しているんです。混雑してごった返す前にお買い物したい方は、明るいうちにぜひ。 Họ đã bán hàng ngay từ ban ngày, trước khi tối đến. Nếu bạn muốn dạo mua sắm trước khi nó chật cứng, hãy đi khi trời còn sáng.

Còn 10% thấy nó quá đông thì sao? Họ chân thành, và đáng để lắng nghe:

夕方から18時から主要な道路が歩行者天国となり、屋台が並び、一気にものすっごい人混みとなったため、早々にわたしは離脱しました。 Từ 6 giờ tối các con phố chính trở thành phố đi bộ, các quầy hàng xếp dài, và đám đông trở nên điên cuồng tất cả cùng một lúc — nên tôi đã rút lui sớm.

Mẹo mà người địa phương biết: đám đông lên đến đỉnh điểm sau 6 giờ tối vào những đêm đông nhất. Đến vào cuối buổi chiều hoặc vào một buổi tối yên tĩnh hơn, và vẫn những chiếc đèn lồng cùng tiếng nhạc ấy đều ở đó — với khoảng không để thở. Trong lúc dạo bước, hãy tìm byobu-matsuri, nơi những ngôi nhà phố machiya cổ mở cửa mặt tiền để khoe những tấm bình phong gấp gia bảo. Đó là một nét hào phóng lặng lẽ mà du khách lâu năm trân quý.

🟢 Xem đoàn diễu hành: Bạn không cần một chỗ ngồi trả tiền

Điều hữu ích nhất chúng tôi học được: bỏ qua khán đài trả tiền. Những chỗ miễn phí tốt nhất còn tốt hơn — và đó là nơi người địa phương thực sự đến.

Trong 75 tiếng nói về việc xem đoàn diễu hành yamaboko ở đâu:

Chỗ ngồi khán đài bán hết trong vài phút, tốn tiền, ngồi giữa nắng gắt, và — đáng ngạc nhiên — thường không phải tầm nhìn đẹp nhất. Lề đường miễn phí là quá đủ:

あえて有料観覧席を確保しなくても、結構どこからでもしっかりと巡行の様子を鑑賞できることもわかりました。 Tôi nhận ra rằng ngay cả khi không giành được chỗ ngồi trả tiền, bạn vẫn có thể xem đoàn diễu hành rất ổn từ hầu như bất cứ đâu.

Rồi đến bí mật của người địa phương, được chia sẻ bởi những người lớn lên trong các khu phố kiệu xe:

実際に鉾町に住んでいる住民の多くは、人が溢れる四条通や河原町通、御池通などで山鉾巡行は見ません。地元が見るのは、ずばり新町通。穴場です。 Hầu hết những người thực sự sống trong các khu phố kiệu xe không xem đoàn diễu hành trên những con phố Shijo, Kawaramachi hay Oike chật cứng. Người địa phương xem từ phố Shinmachi — đó chính là điểm bí mật. — Cựu cư dân khu phố kiệu xe

穴場の新町通では鉾が揺れてきしむ音も聞こえてくるから、臨場感が半端ない！！ Ở phố Shinmachi điểm bí mật, bạn còn nghe được tiếng các kiệu xe đung đưa và kẽo kẹt — cảm giác như đang ở ngay đó thật khó tin!!

Trên những con phố hẹp, các kiệu xe đi qua đủ gần để chạm vào làn không khí chúng đẩy ra. Và tất cả mọi người, dù địa phương hay du khách, đều đang chờ cùng một điều: tsujimawashi, khoảnh khắc một chiếc kiệu xe nặng nhiều tấn được xoay chín mươi độ ở một góc phố. Đội ngũ đặt những thanh tre đã chẻ và thấm nước dưới bánh xe, rồi kéo cả chiếc kiệu xoay quanh bằng tay. Đó là trái tim của ngày hôm ấy:

山鉾巡行最大の見せ場といえば交差点での「辻回し」。大きな拍手・歓声が沸き上がる。 Điểm nhấn lớn nhất của đoàn diễu hành là tsujimawashi tại ngã tư. Tiếng vỗ tay và reo hò vang lên ầm ầm.

成功の瞬間は観客から拍手が起こり、会場全体が一体感に包まれました。 Vào khoảnh khắc nó thành công, tiếng vỗ tay bùng lên từ đám đông, và cả nơi ấy được bao bọc trong một cảm giác gắn kết.

Cảm giác ấy — những người xa lạ cùng vỗ tay cho một việc làm hoàn hảo — chính là điều người ta đến để tìm. Những tiếng nói trung lập và đỏ thì chân thành về cái giá để có được nó: góc Shijo-Kawaramachi nổi tiếng đông đến mức bạn có thể không thấy được gì; con phố khán đài rộng trả tiền thì nung trong nắng; và mùa hè Kyoto không phải chuyện đùa.

四条河原町などは身動きが取れず、辻回しなど満足に見ることは望み薄。 Ở những nơi như Shijo-Kawaramachi bạn không thể nhúc nhích, nên việc thực sự xem được tsujimawashi cho thỏa là một hy vọng mong manh.

それにしても暑い。マシかなと油断していましたが、京都の夏はやっぱり暑かった。 Dù vậy thì vẫn nóng. Tôi đã chủ quan nghĩ rằng sẽ ổn thôi, nhưng mùa hè Kyoto quả thật là nóng.

🟡 Bạn có thể đến gần các kiệu xe không? Có — nhẹ nhàng thôi

Bạn có thể đến gần những chiếc kiệu xe này một cách đáng kinh ngạc — và với nhiều chiếc, trong yoiyama, bạn thực sự có thể leo lên.

Trong 41 tiếng nói về việc đến gần các kiệu xe:

Điều này khiến rất nhiều người lần đầu bất ngờ. Các kiệu xe không bị chắn dây sau lớp kính:

京都人は祇園祭や山鉾に誇りを持っているとは思いますが、幾つかの鉾は宵山の時なら一般人でも乗る事ができます。 Tôi nghĩ người Kyoto quả thật tự hào về lễ hội và các kiệu xe — nhưng trong yoiyama, người bình thường thậm chí có thể lên một số chiếc.

1000〜1500円でチマキを買うと乗せていただけます。菊水鉾に鉾乗り体験です。 Nếu bạn mua một chiếc chimaki khoảng 1.000–1.500 yên, họ cho bạn lên. Một trải nghiệm leo kiệu xe ở Kikusui-hoko.

Điều đó đưa chúng ta đến với chimaki — thứ mà ai cũng bảo bạn mua, và là thứ mà hầu hết du khách hoàn toàn hiểu lầm:

粽も口にするものしか知らなかった。 Tôi từng chỉ biết chimaki là loại để ăn.

Vấn đề là thế này: chimaki của Gion Matsuri không phải đồ ăn. Đó là một lá bùa bảo hộ — một bó lau sậy nhỏ mà bạn treo trên cửa trước nhà để xua đuổi bệnh tật và rủi ro suốt cả năm, được gắn dòng chữ Somin Shorai shison nari ("hậu duệ của Somin Shorai"). Truyền thuyết đằng sau nó đã hơn nghìn năm tuổi. Mỗi kiệu xe có một chiếc riêng, với phúc lành riêng, và bọn trẻ trong các khu phố kiệu xe rao chúng từ những hội quán:

子どもたちの「ちまきどーですかーー」という掛け声とか、結構好きです。 Tôi rất thích tiếng rao của bọn trẻ "Chimaki, mua chimaki nhé?"

39% tiếng nói "theo phong tục" chỉ đơn giản là truyền lại những quy tắc nhẹ nhàng. Quy tắc quan trọng nhất giải thích lý do sâu xa đằng sau điều "không nên" thực sự duy nhất — các kiệu xe là thiêng liêng, nên theo truyền thống bạn không nhìn xuống chúng:

祭りと言ってもあくまで「ご神事」なので、神様を見下ろすことはいけないと昔の人は思っていたのだと思います。 Dù gọi là lễ hội, về bản chất đó là một nghi lễ thiêng liêng, nên người xưa tin rằng bạn không được nhìn xuống các vị thần.

Còn những tấm thảm dệt mà bạn sẽ muốn chạm vào? Hai mươi chín chiếc kiệu xe được công nhận là Di sản Văn hóa Dân gian Vật thể Quan trọng — những tấm vải treo, theo đúng nghĩa đen, là một bảo tàng di động. Đó là lý do tồn tại của "đừng chạm vào": không phải để giữ bạn ở xa, mà bởi vì thứ bạn đang ngắm đã hàng thế kỷ tuổi. Như một người lần đầu đã nói:

さすが「動く美術館」と呼ばれる山鉾、どれも豪華絢爛で目を奪われました！ Đúng như cái tên "bảo tàng di động", các kiệu xe đều lộng lẫy và rực rỡ đến mức tôi không thể rời mắt!

Một số ít kiệu xe vẫn giữ những phong tục cổ hơn — vài chiếc, như chiếc Naginata-hoko dẫn đầu, vẫn chỉ cho nam giới lên. Đó là một truyền thống sống động vẫn đang thay đổi (sẽ nói thêm ở phần tiếp theo), và nó đơn giản là một phần kết cấu của lễ hội, không phải điều nhắm vào bạn.

🟢 Ai giữ cho một lễ hội nghìn năm tiếp diễn?

Đằng sau sự hoành tráng là một sự thật lặng lẽ: lễ hội này cần những bàn tay. Và ngày càng nhiều, những bàn tay ấy thuộc về sinh viên, người ngoài, và thậm chí cả du khách nước ngoài.

Trong 41 tiếng nói về việc sự tham gia đang thay đổi thế nào qua các thế hệ:

Nhiều khu phố kiệu xe gần như không còn cư dân nào — trung tâm thành phố đã vắng bóng nhà ở từ lâu. Vì vậy những người kéo dây bây giờ thường là người ngoài, những người chỉ đơn giản muốn được là một phần của nó:

京都の四条烏丸と言えば、ビジネスや金融の中心地で、全く住人がいないと。やはり人に集まってきていただかないと、成り立たない町内ですので。 Shijo-Karasuma là một khu kinh doanh và tài chính, hoàn toàn không có cư dân. Nếu không có người tụ họp từ bên ngoài, khu phố kiệu xe của chúng tôi đơn giản là không thể vận hành. — Chủ tịch hội bảo tồn kiệu xe

Sinh viên đại học giờ đây điều hành cả hoạt động của một chiếc kiệu xe, và họ mô tả nó theo cách mà bạn có thể hy vọng:

正直大変だった。そして正直参加して本当に良かった。そこでしか出会えなかったであろう人。そこでしか得られなかったであろう気持ち。 Thành thật mà nói thì rất vất vả. Và thành thật mà nói, tôi vô cùng mừng vì đã tham gia. Những con người mà tôi chỉ có thể gặp được ở đó. Những cảm xúc mà tôi chỉ có thể tìm thấy ở đó. — Tình nguyện viên kéo kiệu xe từ bên ngoài

Và — điều này quan trọng nếu bạn từng tự hỏi liệu có chỗ cho mình không — du khách nước ngoài đã đang kéo những chiếc kiệu xe này rồi:

普段では見られない場所で山鉾巡行を見ることができたから、ボランティアに参加して本当に良かったです。外国人の参加も多く、南観音山でも5人以上いました。 Tôi vô cùng mừng vì đã làm tình nguyện viên, bởi tôi được xem đoàn diễu hành từ một vị trí mà bình thường bạn không thể. Cũng có rất nhiều người nước ngoài tham gia — ngay cả ở Minami-Kannon-yama cũng có hơn năm người.

Những tiếng nói "giữ nguyên hình thức" trong vùng đỏ không hề thù địch — họ là những người gìn giữ, và họ nói với tình yêu dành cho lễ hội, không phải chống lại người mới:

男、女ということではありません。祭りの伝統を守り、存続するために。 Đây không phải chuyện nam hay nữ. Đây là chuyện bảo vệ truyền thống của lễ hội và giữ cho nó sống còn. — Cán bộ hội bảo tồn kiệu xe

Ngay cả những người theo truyền thống lâu năm cũng thường thay đổi suy nghĩ. Một người dân từng phản đối việc khôi phục nhạc của một chiếc kiệu xe trong nhiều năm cuối cùng đã thừa nhận:

囃子方ができて若い人が集まってきて良かったやないか。 Giờ đã có một nhóm nhạc và người trẻ đang tụ họp lại — vậy chẳng phải đó là điều tốt sau cùng hay sao?

Đây là lý do sự hiện diện đầy tôn trọng của bạn được chào đón hơn bạn nghĩ. Hiệp hội kiệu xe vận hành thua lỗ mỗi năm — họ không kiếm được gì từ khán giả và chi hàng triệu yên cho an ninh và bảo hiểm để du khách có thể xem an toàn. Khi bạn mua một chiếc chimaki, thả một đồng xu, hay đơn giản chỉ đến và quan tâm, bạn đang giúp mang một truyền thống nghìn năm tiến thêm một năm về phía trước.

Câu chuyện đằng sau tất cả

Biết một điều thôi sẽ biến cả lễ hội từ "những quy tắc phải tuân theo" thành "một câu chuyện mà bạn đã thấu hiểu".

Gion Matsuri bắt đầu vào năm 869, khi dịch bệnh đang càn quét cả nước. Như một nghi lễ để xua đuổi bệnh tật, sáu mươi sáu cây kích — mỗi cây cho một tỉnh của nước Nhật xưa — được dựng lên, và những kiệu rước di động được khiêng ra để cầu nguyện cho sự giải thoát. Nghi lễ ấy, Gion Goryo-e, chưa bao giờ ngừng lại. Hơn một nghìn năm sau, những chiếc kiệu xe cao chót vót mà bạn sẽ thấy chính là hậu duệ của những cây kích đó. Cả tháng Bảy là lễ hội; hai đoàn diễu hành lớn (17 tháng Bảy và 24 tháng Bảy trong năm 2026) là đỉnh cao của nó.

Vậy nên khi bạn đứng trên một góc phố Kyoto và xem một chiếc kiệu xe rên rỉ xoay quanh khúc cua giữa những người xa lạ vỗ tay, bạn không phải một khán giả tại một buổi trình diễn. Bạn đang đứng bên trong một lời cầu nguyện cho sức khỏe của mọi người mà Kyoto đã từ chối để cho lụi tàn suốt mười một thế kỷ — và thành phố thực sự vui vì bạn đã đến ngước nhìn lên cùng họ. Các kiệu xe được công nhận trong danh sách Di sản Văn hóa Phi vật thể của Nhân loại của UNESCO, nhưng với những người kéo dây, điều đó đơn giản hơn thế. Đó là mùa hè của họ, và họ muốn chia sẻ nó.

京都が大好きだから、前から祇園祭に参加してみたいと思っていました。現場で体験できてめっちゃ感動したのを覚えています。 Vì tôi yêu Kyoto, tôi đã muốn được là một phần của Gion Matsuri từ rất lâu rồi. Tôi vẫn nhớ mình đã xúc động đến nhường nào khi được trải nghiệm nó tận mắt.

Bạn không cần phải kéo một sợi dây để cảm nhận được điều đó. Ngước nhìn lên là đủ.

Một vài điều thực tế

Diễn ra khi nào: Gion Matsuri kéo dài suốt cả tháng Bảy. Hai đoàn diễu hành kiệu xe là điểm nhấn — trong năm 2026, đoàn đầu tiên là 17 tháng Bảy và đoàn thứ hai là 24 tháng Bảy, với những buổi tối yoiyama rực sáng đèn lồng vào ba đêm trước mỗi đoàn. Ngày tháng, lộ trình, và bất kỳ đoạn đường nào bị chặn chính xác đều thay đổi từng năm, nên hãy kiểm tra lịch trình chính thức trước khi đi. Xác minh lần cuối: 2026-06. (Đền Yasaka và Hiệp hội Kiệu xe Gion Matsuri công bố chương trình hiện hành.)

Hai lễ hội, không phải một: saki-matsuri (khoảng 17 tháng Bảy) lớn hơn, sôi động hơn, và có những đêm phố đi bộ với đầy đủ quầy hàng. ato-matsuri (khoảng 24 tháng Bảy) êm ả hơn và dễ chịu hơn nếu đi cùng trẻ nhỏ hoặc nếu đám đông không phải gu của bạn. Nếu bạn chỉ có thể đi một và muốn có khoảng không để thở, hãy chọn đoàn thứ hai.

Đi đến đó: Khu phố kiệu xe nằm quanh Shijo-Karasuma và Shijo-Kawaramachi ở trung tâm Kyoto, có thể đến bằng tàu điện ngầm (ga Karasuma/Oike) hoặc các tuyến Hankyu và Keihan. Trong lễ hội, hãy lường trước xe buýt chật cứng — người địa phương chuyển sang tàu điện ngầm hoặc đơn giản là đi bộ. Xem Di chuyển ở Nhật Bản để biết những điều cơ bản.

Đối phó với cái nóng: Mùa hè Kyoto thực sự nóng và ẩm. Hãy mang theo nước, một chiếc quạt cầm tay hoặc quạt xếp, một chiếc mũ, và đứng ở phía râm mát của con phố. Đây là điều số một mà du khách trước đây ước gì họ đã coi trọng hơn.

Mặc gì: Một bộ yukata thật đáng yêu và rất được hoan nghênh tại lễ hội — nhưng quần áo mùa hè thông thường thì hoàn toàn ổn, và mát hơn nhiều nếu bạn phải đứng hàng giờ. Nếu bạn muốn mặc một bộ, đây là những gì người Nhật thực sự nghĩ về du khách mặc yukata (tiết lộ nhỏ: họ rất vui).

Đồ ăn và chimaki: Đồ ăn lễ hội là để ăn ngay tại chỗ — chỉ tay và nói "kore kudasai" (cho tôi cái này) là đủ, và hầu hết các quầy chỉ nhận tiền mặt. Hãy nhớ chimaki là một lá bùa để treo ở nhà, không phải món ăn vặt. Về văn hóa ăn khi đang di chuyển, xem Ăn khi đang đi bộ có bất lịch sự không? — tại một lễ hội, đó chính là điều cốt lõi.

Rác: Bạn sẽ không thấy nhiều thùng rác. Hãy mang theo một túi nhỏ đựng rác của bạn và mang về khách sạn. Sau rác, đây là điều duy nhất mà người địa phương mong du khách làm nhất — và đó là cách dễ nhất để trở thành vị khách mà họ mừng vì đã đón vào.

Chụp ảnh: Chụp ảnh các kiệu xe, đoàn diễu hành, và những đêm rực sáng đèn được hoan nghênh và khuyến khích. Với những tấm vải quý giá của các kiệu xe, hãy nhìn nhưng đừng chạm. Với việc chĩa máy ảnh vào con người — các nghệ nhân ở cự ly gần, hay những khoảnh khắc riêng tư của các gia đình trong khu phố kiệu xe — một chút dè dặt sẽ tạo nên khác biệt lớn; xem Phép tắc chụp ảnh tại các điểm du lịch.

Thêm góc nhìn của người Nhật

Nếu bạn đang lên kế hoạch cho một chuyến đi mùa hè, những bài này bao quát các chủ đề liên quan:

• Gion: Dạo bước khu phố hoa của Kyoto — Khu phố sống động quanh năm được đặt tên theo lễ hội: geiko và maiko, những con hẻm, và cách ghé thăm một nơi vẫn còn người sinh sống
• Cách hòa nhập tại lễ hội mùa hè Nhật Bản — Phép tắc rộng hơn của bất kỳ matsuri nào: yukata, bon odori, quầy hàng ăn, và việc cùng tham gia
• Lễ hội pháo hoa Nhật Bản — Nghi lễ mùa hè lớn lao kia, và tại sao hô "tamaya" lại khiến người địa phương mỉm cười
• Lễ hội sao Tanabata — Viết một điều ước, treo lên cành tre: một truyền thống tháng Bảy dịu dàng hơn
• Nhật Bản có quá tải du lịch không? — Dữ liệu chân thực đằng sau đám đông của Kyoto, và cách du hành tử tế qua giữa họ
• Viếng thăm chùa và đền — Bối cảnh Thần đạo đằng sau nghi lễ là trái tim của lễ hội

Chia sẻ câu chuyện Gion Matsuri của bạn

Bạn đã từng đến Gion Matsuri chưa? Bạn có tìm được một chỗ tốt, leo lên một kiệu xe, kẹt giữa đám đông, hay lần đầu nghe tiếng kon-chiki-chin không? Bạn có bất ngờ vì mình cảm thấy được chào đón đến nhường nào không?

Chúng tôi đang thu thập câu chuyện từ những du khách đã trải nghiệm lễ hội này tận mắt. Trải nghiệm của bạn giúp lữ khách tiếp theo thấy can đảm hơn để đi — và giúp chúng tôi hiểu điều gì quan trọng nhất.

Voice Box →

Bài viết này có sẵn bằng các ngôn ngữ bao phủ hơn 95% du khách đến Nhật Bản (dựa trên dữ liệu JNTO 2025). Cần ngôn ngữ khác? Hãy cho chúng tôi biết qua Voice Box.